Wijzigingen in het overheidsaansprakelijkheidsrecht6 februari 2013

Op 29 januari 2013 heeft de Eerste Kamer de Wet nadeelcompensatie en schadevergoeding bij onrechtmatige besluiten aangenomen. Met dit wetsvoorstel beoogt de regering het - tot op heden zeer complexe - overheidsaansprakelijkheidsrecht te versimpelen.

Na inwerkingtreding van de Wet, later dit jaar, bevat de Algemene wet bestuursrecht een eenduidige regeling voor de afhandeling van nadeelcompensatie en wordt de bestuursrechter bevoegd te oordelen over schadevorderingen (van maximaal € 25.000) wegens onrechtmatige besluitvorming.

Zoals reeds uit de titel van het wetsvoorstel blijkt, bestaat het overheidsaansprakelijkheidsrecht uit twee delen. De overheid kan namelijk zowel voor rechtmatige als onrechtmatige daden aansprakelijk gehouden worden.

Bij een rechtmatige overheidsdaad spreekt men van nadeelcompensatie. Iemand heeft recht op nadeelcompensatie wanneer hij door een rechtmatig overheidsbesluit onevenredig zwaar wordt getroffen. Het bekendste voorbeeld uit de rechtspraktijk is de vergoeding van nadeelcompensatie aan ondernemers die gevestigd zijn in een gebied waar van overheidswege ingrijpende en langdurige werkzaamheden plaatshebben. In Den Haag kunt u denken aan de grote herinrichtingsoperatie van de Grote Marktstraat in de jaren '90.

Nadeelcompensatie is nu niet wettelijk geregeld: iedere overheidsinstantie heeft een eigen procedure. Bovendien heeft elke overheidsinstantie veel vrijheid in hoe beslist wordt op het verzoek om nadeelcompensatie. De nieuwe wet maakt een einde aan de procedurele verschillen bij de verschillende overheidsinstanties, maar voorziet niet in een eenduidige inhoudelijke regeling. Dat bleek een gemis: om aan de bezwaren van de Eerste Kamerleden tegemoet te komen heeft minister Opstelten toegezegd een commissie te vormen, die een handleiding zal opstellen waarmee nadeelcompensatieverzoeken in de toekomst afgehandeld kunnen worden.

Hopelijk komt met deze wet en de handleiding een einde aan de huidige, moeilijk grijpbare praktijk van het nadeelcompensatierecht.

Op het gebied van schadevergoeding wegens onrechtmatige besluitvorming zijn twee zaken van groot belang.

Ten eerste: de civiele rechter blijft bevoegd en is zelfs exclusief bevoegd bij schades groter dan € 25.000. De toegevoegde waarde van de wet is dat voor alle schades onder de € 25.000 de - ten opzichte van de civiele procedure - eenvoudigere en goedkopere bestuursrechtelijke procedure aangezocht kan worden.

Ten tweede: voordat het verzoekschrift tot schadevergoeding bij de bestuursrechter kan worden ingediend moet de overheidsinstantie minimaal acht weken de tijd hebben gekregen om zich te buigen over het verzoek om schadevergoeding.

Let wel, deze regeling geldt alleen in geval van onrechtmatige besluitvorming en niet voor onrechtmatig feitelijk handelen door overheden. Als uw auto wordt beschadigd bij een politieachtervolging, dan komt u uiteindelijk toch bij de civiele rechter terecht. Al hoop ik uiteraard dat het nooit zover hoeft te komen!

Artikel in PDF-formaat

Deel deze pagina: