Beslaglegging verboden tijdens nucleaire top18 maart 2014

Voor het nucleaire topoverleg tussen wereldleiders in Den Haag moet veel wijken: minister Opstelten verordende zelfs dat het leggen van beslag niet is toegestaan.

De basisregels voor beslag zijn simpel. Indien een rechterlijk vonnis niet vrijwillig door de veroordeelde wordt nagekomen, kan de schuldeiser via de deurwaarder beslag leggen op de vermogensbestanddelen van de wederpartij. Iemand die schulden maakt, staat met diens gehele vermogen (letterlijk alles wat hij bezit) in voor de nakoming van die schulden (3:276 BW); op (vrijwel) alles mag dus beslag worden gelegd. De in beslag genomen goederen kunnen door de deurwaarder in het openbaar worden verkocht; met de opbrengsten worden vervolgens de schulden voldaan. Zeer beperkte uitzonderingen op deze hoofdregel zijn (sterk samengevat) een beperkte hoeveelheid voedsel, kleding en het gereedschap van ambachtslieden en/of voor beoefening van kunsten en wetenschappen (447 en 448 Rv). Ook een groot aantal inkomensafhankelijke toeslagen zijn niet vatbaar voor beslag (art. 45 AWIR). Verder stellen art. 436 en 703 Rv dat goederen "bestemd voor openbare dienst" niet beslagen mogen worden.

Een geschil met de Verenigde Arabische Emiraten

In het betreffende geval lijkt het er sterk op dat een medewerker van een ambassade een arbeidsconflict heeft gehad met diens werkgever, de Verenigde Arabisch Emiraten. Een ongetwijfeld lange juridische strijd heeft uiteindelijk geresulteerd in twee vonnissen waarin de VEA zijn veroordeeld tot het betalen van een bepaald bedrag. Net als elk schuldeiser staan ook de VEA met alle bezittingen in voor de onbetaalde schulden, maar dat bezit bevindt zich (weinig verrassend) hoofdzakelijk in het buitenland. De Nederlandse deurwaarder heeft geen rechtsmacht buiten Nederland. Binnen de landsgrenzen is het bezit van een buitenlandse staat veelal beperkt tot het ambassadegebouw en de daarmee samenhangende goederen; deze zijn uitgesloten van beslag omdat deze bestemd zijn voor openbare dienst en bovendien onder diverse internationale verdragen.

Trucs met beslagrecht

In het kader van de aanstaande Nuclear Security Summit (NSS 2014) komen een groot aantal wereldleiders naar Nederland. De meeste zullen per vliegtuig arriveren. Theoretisch had de gewezen werknemer beslag kunnen laten leggen op het vliegtuig van de VEA, maar ook dat zou in strijd zijn met de wettelijke beperkingen. Bovendien valt niet van tevoren uit te sluiten dat sprake is van lease, waardoor de VEA geen eigenaar zijn van het betreffende toestel. In tegenstelling tot het vliegtuig zelf is de kerosine in het vliegtuig echter niet uitgesloten van beslag. Ten aanzien van andere verdragen werd bijvoorbeeld als eens aangenomen dat het mogelijk is om beslag te leggen op de brandstof ('bunkers') in een zeeschip.

Beslagverbod minister Opstelten

Kennelijk weigerde de VEA de twee vonnissen te respecteren en de werknemer te betalen. Deze gaf daarop opdracht aan de deurwaarder om beslag te leggen op de kerosine in het vliegtuig welke de vertegenwoordigers van de VEA naar Nederland zou brengen. De deurwaarder is echter wettelijk verplicht om beslagleggingen waarbij "hij redelijkerwijs rekening moet houden met de mogelijkheid dat het verrichten daarvan in strijd is met de volkenrechtelijke verplichtingen van de Staat" de minister te informeren van dit voornemen. In een tamelijk ongebruikelijke aanzegging verklaarde minister Opstelten vervolgens dat het beslag naar zijn mening "in strijd is met de volkenrechtelijke verplichtingen van de Staat" en het internationaal gewoonterecht. Daardoor mag het beslag niet worden gelegd; indien dat toch zou gebeuren heeft dit geen rechtskracht. De originele verklaring vind u hier.

'Einde verhaal'?

Zeker niet! De rechter kan (ook in kort geding) de gevolgen van de beslissing van de minister opheffen. Informeel begreep ik dat deze procedure thans door de werknemer wordt gevolgd. Ook als dit niet leidt tot een oplossing en deze top geen beslagkansen biedt, blijven de tegen de VEA gewezen vonnissen in stand. Dit betekent dat de VEA discreet zal moeten omgaan met haar (andere) bezittingen in Nederland.

Naschrift: Inmiddels werd duidelijk dat de Verenigde Arabische Emiraten de werknemer doodleuk op een lijst met terrorismeverdachten hebben geplaatst als gevolg van deze kwestie.
Meer volgt.


Ook vragen over beslagrecht? Weten wat uw (nationale of internationale) mogelijkheden zijn? Neem vrijblijvend contact op met de auteur.

Deel deze pagina:

Contactpersoon