Auteursrecht: alles van waarde is weerloos (of toch niet)!?26 juni 2014

Op het pand van een verzekeringsmaatschappij in Rotterdam staat met grote letters geschreven: “alles van waarde is weerloos”. Deze blog gaat over de waarde van het auteursrecht en om duidelijk te maken dat u wat dat betreft als architect niet weerloos bent.

Zodra u als architect iets maakt, bijvoorbeeld een schets van een nieuw huis, dan wordt u in principe door de Auteurswet aangemerkt als maker van dat werk. Daar hoeft u niets voor te doen, u hoeft er zelfs niet van bewust te zijn.

Unieke, eigen uiting

De enige voorwaarde die de Auteurswet aan het makerschap stelt, is dat u iets nieuws en origineels gemaakt moet hebben. De creatieve uiting van de maker moet zodanig zijn, dat sprake is van een unieke eigen uiting van de maker. In dat geval ontstaat een werk in auteursrechtelijke zin. Bij gebouwen is dat al snel het geval.

Het auteursrecht geeft u vervolgens het exclusieve recht om uw werk openbaar te maken en te verveelvoudigen. Het is een soort eigendomsrecht. Dat betekent dat, kort gezegd, alles waarvoor u als architect geen toestemming hebt verleend aan derden met betrekking tot uw ontwerp verboden is (maken, namaken, verminken).

Auteursrecht heeft ook een waarde

U kunt ook besluiten om uw auteursrecht (deels) over te dragen aan derden. Bedenk daarbij dat auteursrecht, net zoals eigendom, ook een waarde heeft. Geef daarom uw auteursrecht niet zonder meer prijs als een opdrachtgever dat vraagt. Als het auteursrecht is overgedragen, dan kunt u zelf niets meer en mag de rechthebbende doen met het ontwerp doen wat die wil: opnieuw uitvoeren, als kleurplaat verspreiden, verkopen aan een speelgoedfabriek, in een fotoboek publiceren, etc.

De Auteurswet geeft u het recht voorwaarden aan een (gedeeltelijke) overdracht van uw auteursrecht te verbinden. Geef daarom, als het kan, geen exclusief gebruiksrecht (zoals helaas veel overheden zonder tegenprestatie verlangen), maar slechts voor bepaalde tijd, een bepaald doel en/of een bepaalde kwaliteit.

Gesprek aangaan met opdrachtgever

Bedenk met het oog daarop ook wat u zelf wilt met het ontwerp en stel op voorhand de vraag of u voor een bepaald gebruik (nogmaals) een vergoeding wilt. De BNA-modellicentieovereenkomst kan hierbij helpen. Juist ook om het gesprek met de opdrachtgever aan te gaan. Want door dat gesprek aan te gaan blijken er soms mogelijkheden te bestaan die wellicht niet opgemerkt worden als er alleen sprake is van welles-nietes over de regeling van auteursrecht in artikel 46 DNR.

Bij aanbestedingen wordt doorgaans volledige overdracht van auteursrecht gevraagd. Vaak is er dan geen onderhandelingsruimte, en komt u dus niet toe aan een gesprek over de licentieovereenkomst. Toch is het ook dan verstandig om de onvoorwaardelijke overdracht van auteursrechten in de vragenronde voor de Nota van Inlichtingen ter discussie te stellen. Dat doet u door te vragen waarom en waarvoor die volledige overdracht nodig is en of dat niet anders kan, bijvoorbeeld door middel van een (beperkte) licentieovereenkomst.

U behoudt persoonlijkheidsrechten

Blijft de opdrachtgever bij het standpunt dat het auteursrecht volledig moet worden overgedragen, weet dan dat u toch (deels) uw persoonlijkheidsrechten behoudt. Dat betekent dat u geen afstand doet van uw recht u te verzetten tegen wijzigingen aan het gebouw. Wel is het zo dat dat verzet redelijk moet zijn. U kunt dus niet per definitie alle aanpassingen tegenhouden. Ook behoudt u het recht u te verzetten tegen verminking. Het is dan aan u om aan te tonen dat er sprake is van verminking.

Ten slotte

Bij het auteursrecht is er slechts één maar. Als u het hebt, dan moet u wel alert zijn om uw auteursrecht te beschermen. Voordat u het weet gaat er namelijk een derde met uw mooie ontwerp vandoor zonder daarvoor betaald te hebben, of verminkt een gebruiker uw mooie ontwerp door er een uitbouw aan te plakken. Zeker in deze eeuw, waar je alles op internet kan vinden, is dat een gevaar. Als u dat onthoudt, dan zult u zien dat het auteursrecht niet weerloos is. Integendeel! Niet alles van waarde is weerloos. Maar het is natuurlijk altijd de vraag wanneer en waarom u ergens werk van wilt maken.

Ik wens u mooie ontwerpen toe.

(bel gerust: 071 512 44 43)

Deel deze pagina:

Contactpersoon