Staatssteun: geen cent te veel hoor!23 maart 2016

Onrechtmatig verleende staatssteun moet worden terugbetaald met rente.

Er was eens een land, Nederland. En in een mooie gemeente in dat land was een (bouw)bedrijf gevestigd met een bedrijfspand. Door omstandigheden paste het oude bedrijfsjasje/pand niet meer zo goed, zodat over een andere locatie werd nagedacht. Dat kwam goed uit, want de gemeente had interesse in die locatie voor woningbouw.

Na veel heen en weer praten kwam de gemeente begin 2009 met het bedrijf overeen dat de gemeente de oude locatie in de bestaande toestand zou overnemen voor een bedrag ad € 8.500,000. Daarvan werd € 6.500.000 bij levering voldaan en het restant ad € 2.000.000 zou verschuldigd zijn als het bedrijf binnen een periode van vijf jaar nadien naar een andere locatie in de zelfde gemeente zou verhuizen.

Ongeacht of dat zou lukken, zou het bedrijf hoe dan ook aanspraak kunnen maken op het restant ad € 2.000.000, vijf jaar na de eigendomsoverdracht.

Inmiddels was de crises in de bouw alom tegenwoordig, reden waarom het bedrijf al in 2011 een beroep deed op een bepaling voor 'calamiteiten en/of zwaarwegende belangen' in de overeenkomst en zij de gemeente voor afloop van die termijn om betaling van het restant vroeg.

De gemeente heeft in 2011 en 2012 enkele taxaties laten uitvoeren naar de waarde van het terrein ten tijde van de aankoop. Daaruit kwam naar voren dat het perceel indertijd circa € 6.250.000 waard was in de toenmalige, niet gesaneerde, staat.

Op basis van de taxaties is de gemeente vervolgens een procedure begonnen tegen de verkoper, waarin de gemeente aanspraak maakte op terugbetaling van € 250.000 omdat zij onrechtmatig staatssteun zou hebben verleend. Ook vroeg de gemeente aan de rechtbank om te bepalen, te verklaren voor recht, dat de gemeente om die reden ook niet (meer) gehouden is om het restant van de koopsom ad € 2.000.000 nog te betalen.

De verkoper ziet dat anders en stelt dat er in het geheel geen steun is verleend, maar dat het ging om compensatie van haar kosten om te verhuizen op verzoek van de gemeente.

En toen?

Op grond van artikel 107 en 108 VwEU (werkingsverdrag) en artikel 3:40 lid 2 BW is het niet toegestaan om staatssteun te verlenen. Een rechtshandeling, overeenkomst, waarbij staatssteun wordt toegekend is nietig. In de regel is dan de overeenkomst als geheel nietig. Dat zou in dit geval betekenen dat de gemeente de grond weer aan het bedrijf moet teruggeven en de gemeente moet hopen dat zij het aankoopbedrag terug krijgt. Bijkomend probleem was dat de gemeente al een deel van de bedrijfspanden had laten slopen.

In artikel 3:41 BW wordt bepaald dat een rechtshandeling ook gedeeltelijk nietig kan zijn. De rechtbank oordeelt dat de overeenkomst tussen de gemeente en de verkoper uit twee elementen bestaat. Ten eerste de aankoopsom voor de grond. Daarvan oordeelt de rechtbank dat de gemeente in 2009 per saldo € 250.000 te veel heeft betaald gezien de taxaties. Verder constateert de rechtbank dat er € 2.000.000 is afgesproken als bijdrage voor het verplaatsen van het bedrijf en behoud van werkgelegenheid, zonder dat daarvoor een reden is. Aldus is sprake van onrechtmatige staatssteun. Na die correcties is er 'niets' meer aan de hand en kan het restant van de overeenkomst in stand blijven (partiële nietigheid).

Op basis daarvan oordeelt de rechtbank dat sprake is van onrechtmatige steun van in totaal € 2.250.000, waarvan de verkoper per saldo € 250.000 aan de gemeente moet terugbetalen met rente omdat de gemeente het restant nog niet betaald had. Ook bepaalt de rechtbank dat de gemeente niet gehouden is om het restant nog te voldoen. Of hoger beroep is ingesteld is ten tijde van deze publicatie onbekend.

Meer lezen?

De uitspraken (1 juli en 16 december 2015) zijn te vinden op rechtspraak.nl onder nummer ECLI:NL:RBNNE:2015:3300 en ECLI:NL:RBNNE:2015:5815.

Kortom

Let bij het aangaan van een overeenkomst goed op dat geen sprake is van onrechtmatige staatssteun, omdat je anders achteraf het risico loopt dat de steun met rente terugbetaald moet worden!

Ten slotte

Heeft u vragen over staatssteun, aanneming van werk en/of aanbestedingsrecht? Neem dan vrijblijvend contact met ons op.

Deel deze pagina:

Contactpersoon